KLM huisjes Begin jaren 50 was het aan een vliegtuigmaatschappij verboden cadeautjes weg te geven in verband met concurrentie vervalsing. KLM besloot voor de landing likeur uit te serveren (”one for the road”). Vanaf 1952 deed men dat in miniatuur flesjes in de vorm van Delfts blauwe huisjes. Hierop spande de concurrentie een rechtzaak aan die door KLM werd gewonnen omdat nergens de verpakking van de uit te schenken drank voorgeschreven was. Een traditie was geboren. De huisjes werden tot 1995 gefabriceerd door Royal Goedewaagen en gevuld met brandewijn van Rijnbende. Later werd de brandewijn vervangen door jenever. Rijnbende werd door Henkes overgenomen en de laatste weer door Bols. Dit leverde daarmee de drie basissoorten. De series van Rijnbende en Henkes bestaan ieder uit 45 huisjes. De serie van Bols wordt ieder jaar met een nummer uitgebreid. In november 2011 waren er 92. De traditie is gestart bij het 75-jarige bestaan in 1994. In dat jaar werden er 15 huisjes bijgemaakt om op nummer 75 te komen Rijnbende Henkes Bols Nummer 75 Oorspronkelijk fabriceerde Royal Goedewagen tot 1984 in Gouda en daarna in Nieuw Buinen. Na 1995 liet Bols de huisjes in het Verre Oosten fabriceren. Overigens werden de oorspronkelijke mallen (opzettelijk?) vernietigd en moesten er nieuwe komen. Daarbij zijn duidelijke verschillen ontstaan. Tevens zijn de  de door anderen na 1995 gemaakte huisjes donkerder dan eerdere series. Huisje nummer 1 van Rijnbende Henkes en Bols na 1995. Let op de verschillen! Royal Goedewaagen ging door met het produceren van lege huisjes zonder het logo van KLM en Bols te gebruiken. Deze productie werd door de rechter gestopt. Royal Goedewaagen is een nog steeds actief bedrijf met fraaie miniaturen. Deze vallen wel buiten een KLM verzameling. De drie genoemde hoofdgroepen vallen uiteen in de volgende subgroepen: Rijnbende (Rynbende) 1. “Delfts Holland” hand geschreven met oude Rynbende label op de achterzijde 2. “Rynbende Distilleries” in cirkel met een symbool van een wijnglas 3. “Rynbende Distilleries Schiedam Holland” met Rynbende logo op achterzijde met daaroverheen KLM-sticker 4. “Rynbende Distilleries Schiedam Holland” met KLM logo op achterzijde en Rynbende sticker 5. “Rynbende Distilleries” Holland Blue Delft made in Holland met geprint huisnummer en blind stempel met dat nummer 6. “Rynbende distilleries Holland” met geprint huisnummer en blind stempel met dat nummer in de onderzijde 7. “Rynbende distilleries Holland” met geprint huisnummer in de onderzijde 8. “Blue Delfts made for Rynbende Distilleries Holland” met open bolletjes in de kroon boven KLM De eerste tien huisjes die Rijnbende liet fabriceren voor de Amerikaanse markt (dus niet KLM!) geïmporteerd door Briones & Co Inc. uit New York dragen dus geen KLM logo maar het Rynbende logo. Een deel van deze huisjes is ook door de KLM gebruikt. Deze zijn te herkennen aan een sticker dat over het Rynbende logo geplakt zit. Voorbeelden subgroepen Rijnbende Algemene geschiedenis en beschrijving Henkes 1. “Blue Delft’s made for Henkes distilleries Holland” open bolletjes in kroon boven KLM, klein lettertype 2. “Blue Delft’s made for Henkes distilleries Holland” open bolletjes in kroon boven KLM, groot lettertype Voorbeelden subgroepen Henkes Bols 1. “Blue Delft’s made for Bols Distilleries Holland”tekst en nummer op onderzijde, open bolletjes in kroon boven KLM 2. Hetzelfde als nummer 1. maar met gesloten bolletjes tekst op onderzijde 3. “Blue Delft’s made for Bols Distilleries Holland” tekst en nummer op achterzijde 4. “Blue Delft’s made for Bols Distilleries Holland” tekst op onderzijde en nummer op achterzijde 5. “Blue Delft’s made for Bols Distilleries Holland”, Bols met open hoofdletters. Tekst op onderzijde en nummer op achterzijde 6. “Blue Delft’s exclusively made for KLM by Bols Royal distilleries Holland”op de bodem 7. “Blue Delft’s exclusively made for KLM by Bols Royal distilleries Holland”op de bodem plus HKDNP HKDNP staat voor: Hong Kong Duty Not Paid Voorbeeldeen subgroepen Bols Asbakhuisjes Op vluchten van en naar het Midden Oosten worden de flesjes niet gevuld. Tegenwoordig wordt de verklaring doormiddel van een sticker achterop gegeven. (Empty due to Customs regulations on this route) Voor die tijd heeft men, toen roken algemeen aanvaard was, asbakjes uitgereikt. Na het rookverbod aan boord is men daarmee gestopt. Er zijn 15 asbakhuisjes gemaakt: 1, 3, 4, 5, 8, 14, 15, 17, 20, 21, 22, 23, 25, 26 en 27 Voorbeelden van asbakhuisjes Bijzondere huisjes Naast de reguliere uitgaven heeft KLM huisjes gemaakt die niet in de bovenstaande reeksen vallen. De meest bekende zijn Het Paleis op de Dam met zeshoekige en een achthoekige variant en de Kaaswaag te Gouda. Deze miniaturen waren bedoeld voor mensen op huwelijksreis die business klas vliegen. Bij bijzondere vluchten en gelegenheden werden eveneens eenmalig huisjes verstrekt. De volgende huisjes zijn mij bekend. De lijst is waarschijnlijk niet volledig. Aanvullingen zijn hartelijk welkom! -Eerste  vlucht Amsterdam-Panama MD 11 zondag 30 maart 2008 (huisje 88) -Eerste vlucht Hong Kong Amsterdam KL 888, april 1990 in vorm van bloembakje (groter formaat) -KLM 75 jaar in vorm van bloembakje (groter formaat) -Pagode -Ridderzaal (gegeven aan CEO’s andere maatschappijen) -Paarse huisjes uitgegeven op eerste vlucht naar Bonaire (nummers 25, 26, en 27). KLM heeft hiervan eveneens     enkele series verkocht. De opbrengst is naar een goed doel gegaan. -Kunuku huisje (75 jaar KLM Caribian) -Kaaswaag ter gelegenheid paralympics 2008 -Frans Hals museum Nog enkele opmerkelijke zaken De meeste huisjes zijn gemaakt naar voorbeeld van bestaande (grachten)huizen. De adressen zijn opgenomen bij de afbeeldingen (zie daar). Van de huisjes 1, 3, 4, 5 , 7, 9, 12, 15 en 17 is geen adres bekend en lijken fantasieproducten. Huisje 11 is gelijk aan huisje 23. (Proeflokaal Wijnand Fockink, Pijlsteeg 31, Amsterdam). Even geen fantasie meer. De huisjes 27 (Prinsenhof, Nieuwe Haven 59) en 28 (In Duizend Vreezen), oude Markt 2a) beide te Rotterdam betreffen panden die bij het bombardement op 14 mei 1940 verloren zijn gegaan. Onderstaande foto’s zijn overgenomen van de website “Collectie Historisch Museum” te Rotterdam Huisje 76 is gemaakt naar voorbeeld van een schilderij van Johannes Vermeer, genaamd “Het Straatje”. Het is onbekend of het pand bestaan heeft. Het schilderij hangt in het Rijksmuseum te Amsterdam Huisje 85 is het enige huisje dat op de Antillen staat. (Penhahuis, Herengracht 1, Willemstad, Curaçao) Prinsenhof   Penhahuis “Het Straatje”van Johannes Vermeer In Duizend Vreezen Amsterdam Panama KL 888 Honk Kong - Amsterdam De Pagode Deze foto’s zijn ingezonden door “Pepepo”, waarvoor mijn hartelijke dank Wanneer u foto’s heeft die een aanvulling zijn op bovenstaande en welke vrij gebruikt mogen worden dan wordt deze site er graag mee aangevuld om tot een compleet overzicht te komen De paarse huisjes van de Bonaire vlucht Ridderzaal Frans Hals Museum Paralympics 1988 Deze foto’s zijn ingezonden door “Bastiaan”, waarvoor mijn hartelijke dank Huis ter Kleef. Te koop ter sponsoring van een Haarlemse tennisvereniging voor € 1000,-- Rijnbende boerderijtjes. Vele verzamelaars vinden deze miniatuurtjes passen bij een KLM verzameling. Zij hebben echter niets van doen met de vliegtuigmaatschappij. Deze foto’s zijn ingezonden door “Eddy” waarvoor mijn hartelijke dank Dagelijkse vlucht Tokyo & Osaka